berechten
berechten
I
jemanden gerichtlich ansprechen
-
daz denne die nehsten friunde [des Erschlagenen] den [Totschläger] berechten suͥln1376/1445 UlmRotB. Art. 196 Faksimile
-
waert zake, dat enich man desen ... vrede brake, daer de stad van Gr. om reyzen wolde ende den schuldighen berechten wolde1378 MGroning. I 343
-
so muoß er 6 [man] haben, da mit er jn berechtet1396 MemmingenStR. 253 Faksimile
- 1397 VillingenStR. 62 Faksimile
- 14. Jh. SchongauStR. 69 Faksimile
-
frunde, die in im [dem Kläger] hulfen berechtenAnf. 15. Jh. WürzbZ. I 1 S. 657 Faksimile
-
jenich man ... den wy birechten wolden na landrechte of na stadrechte1408 OstfriesUB. I 177 [und öfter] Faksimile
-
sol alz ain mordrer berechtet werden1427 Tirol/ÖW. IV 345 Faksimile
-
die süllen berechtet vnd bestraft werden1460 FRAustr. 44 S. 50
-
sol niemant mit [dem Dieb vor Gericht] gen, dan die in berechten wellen1462 Tirol/ÖW. II 255 Faksimile
- 1480 LuzernStR. 38 Faksimile
-
ob ... der cleger nit keme vnd den schuldner berechtete vmb sin schuld1489 WillisauAmtR. 103 Faksimile
- 1527 NÖsterr./ÖW. VII 86 Faksimile
-
wo er ... nicht bezallt und läßt sich darumb berechten biß zu endlicher urtl1528 ZeigerLRb. 387f. Volltext
-
todtschlöger ... söllen ... in die acht berechtet und erklärt werdenTirolLO. 1532 VIII 53 Volltext (und Faksimile)
-
welliche fräfler aber sich ... nit wellen berechten lassen, sonder lieber sonst güetlich tedingen und abkomen1569 SGallenOffn. I 90 Faksimile
- FeldkirchStR. 134
- Tirol/ÖW. IV 75 Faksimile
II
richten
-
wenn ainer den tod verschuld, den buͤzt man nit anders dann an der herrschafft gnad. die mag in dann da selbs berechten oder dannan fuͤren1394 HabsbUrb. II 1 S. 742
-
was ubeltetiger lute in dem lande ... gefangen werdent, die süllent ouch da berechtet werden1395 Geschfrd. der 5 Orte 1 (1844) 89 Faksimile
- 1395 GrW. I 335 Faksimile
- 1396 MemmingenStR. 252 Faksimile
-
daz man sy berechtet ader ledig ließ1398 BayrStChr. 471 Faksimile
- 1436 Tirol/ÖW. III 317 Faksimile
-
... daß man ain frawen gefangen hett, die wolt man berechten des morgens15. Jh. AugsbChr. II 202 Faksimile
- 15. Jh. GrW. III 615 Faksimile
-
sy sölten vor kainem [anderen] richter ... mit zittlicher fürbetrachtung und raut siner xellen gestrauffet und berechtet werden1500 QFReichenau II 61
-
so man ein übelthäter berechten will, so mueße der landknecht ... das gericht und den übeltheter ... beschreien1532 WürzbZ. I 1 S. 171 Faksimile
- 16. Jh. FreibDiözArch. 8 (1874) 46
-
berechten und rechtfertigen16. Jh. ÖW. VI 401 Faksimile
- 1654 ÖW. I 79 Faksimile
III
etwas gerichtlich anhängig machen
-
erbe und gut ... daz sol berechtet werden an den stetten, da ez gevallen ist1390 EßlingenUB. II 311
- 1418 RottweilUB. 355 Faksimile
-
in welhem gericht ... der gesuch lig ... dar inn sol er auch berecht werden1431 Indersdorf I 227 (nr. 591) Faksimile
-
ob ein erb ab sturb ... das sülli man niena anders berechten1439 GrW. I 16 Faksimile
-
das die spenn antreffend erbvall, gelegne gütter und cleinfug geltschulden und söllich ansprach berechtett werden1474 AppenzUB. II 1 S. 428 Faksimile
- 1476 GrW. V 126 Faksimile
- NürnbRef.(1479/84) VII 3 Volltext (und Faksimile)
- 1487 Esslingen/UrkSchwäbBund. I 3 Faksimile
- 1491 FürstenbUB. VII 315 Faksimile
-
das vor einem vogt vnd gantzem gericht söllent berechtet werden alle pinlich sträfflich vnd freuenlich henndele1493 TübStR. 19
-
leengoet sal men berechten binnen bans, daert gheleghen is15. Jh. Fruin,Dordrecht I 218 Faksimile
- 1553 BairFreibf. 231 Faksimile
-
soll ... solches lehen vor unßerm landmarschalkh berechtet und außgetragen werden1599 NÖLREntw. 5, 21
IV
entwendetes Gut gerichtlich ansprechen
-
wurden die rauber nicht gevangen, so sol man den man, des es ist, sein guot lan berechten1328 Ruprecht(Kn.) 53
-
ein swes gewalt man vindet pluotiges gewant oder chirchgewaet, chumt ieman der es berechten wil1328 Ruprecht(Kn.) 62
- BairLR. 1346 Art. 38f. Textarchiv: BairLR.(Schlosser/Schwab) [2. Titel]
- 1359 RegensbStat. 149 Faksimile
- 1409 ÖW. X 3 Faksimile
-
es mag ain yegliche fraw ir gůet vor dem rechten wol berechten, das jr verstolln oder geraubt ist, alls ain man1518 BairLRRef. Tit. 20, 8 Volltext (und Faksimile)
-
wil dann der, aus des gwallt das gůet berecht ist, jhenem nachfarn, der jm das gůet zekauffen geben hat, das mag er thůn1518 BairLRRef. Tit. 20, 9 Volltext (und Faksimile)
V
vor Gericht behandeln
vgl.
berichten
-
ob si dem bischof ... iht taeten an reht, daz sult bedenthalp beredet und berechtet werden nach dem satz1281 OÖUB. III 535 Faksimile
-
sach oder klegt ... die man untz har berehtet in der kilchen1350 DiessenhofenStR. 35 Faksimile
- 1394 HabsbUrb. II 1 S. 742
-
waz ungerihtz verschult wird ... daz sol berehtet werden vor dem rat14. Jh. LeutkirchStR. 47
-
das an den tod get, das schol man dacz Ch. berechttn1400 NÖsterr./ÖW. VIII 959 Faksimile
-
so wie dusdanighen vrede brake ... men zout hierbinnen berechten1401 Fruin,Dordrecht I 8 Faksimile
-
söllen ... toudschleg, brend und nomen berechten für tzyttlichen schaden1425 FürstenbUB. III 134 Faksimile
- 1432 GrW. I 282 Faksimile
- 1438 Branger,Walser 107
- 1440 SGallenOffn. II 271 Faksimile
- 1458 GrW. I 259 Faksimile
-
so wat zake, dat den broeders geschiet, als sy daer vergadert zijn, dat salmen berechten ende ofleggen daer die zake geschiet is1462 Fruin,Dordrecht I 127 Faksimile
-
hat die krafft einer berechten sachenNürnbRef.(1479/84) X 10 Volltext (und Faksimile)
- 15. Jh. ÖW. I 319 Faksimile
- 15. Jh. Tirol/ÖW. IV 345 Faksimile
-
welher müller ain müli also abhebe und die ouch nit bille, das das die zunfft hab ze berechtenum 1500 RottweilStR. Art. 90 Faksimile
-
was erlich fräfil sind, die söllend beliben und berächtet wärden wie von alter här kommen1502 GraubdnRQ. II 156 Faksimile
- 1509 Kempten/UrkSchwäbBund. II 28 Faksimile
- 1555 AppenzLB. 1409 107
- 1587 WaldkirchStR. 33 Faksimile
-
berechte sach res iudicataoJ. MBoica 25 S. 460 Faksimile
-
dat zal men berechten ende corrigieren an him ende an sym guetoJ. NGL.² I 3 p. 81