betagen
betagen
nd. bedagen; hd. Nbf. betegen
A
transitiv
A I
jemanden
A I 1
vorladen, vor Gericht ziehen, anklagen
-
haben wir hintz in iht ze sprechen, da suͤln wir si umb betagen1305 MGConst. IV 171 Faksimile
-
die sol man betagen für iren herrenBairLR. 1346 Art. 29 Textarchiv: BairLR.(Schlosser/Schwab) [1. Titel]
- 1384 StralsVerfestB. 57 Faksimile
-
uf sine geriht ... geladen und betaget1389 RTA. II 242 Faksimile
- 1421 Brandis,Tirol 492
-
fur die richter betagt und komen1424 FürstenbUB. III 123 Faksimile
-
betägt vnd berüffet1438 Indersdorf I 262 (nr. 653) Faksimile
-
soͤlich zwitracht ze bethedingen sind wir zů beider sitt betagt1492 ArgauLsch. I 697 Faksimile
- 1504 PublLux. 40 (1889) 318
-
rechtlich betagt1514 WürtLTA.¹ I 262
-
umb scholt mach eyn burger denn anderen lassen pfenden oder betagenn1532 CoutLuxemb. I 182 Faksimile
-
beschaiden und betagt1536 FreibDiözArch. 25 (1896) 313
-
betagen heist jemand zu einer sachen ein termin anstellen1537 Zobel,RegSächsR. Nn iiijv
- 1571 WestfLR. 216 Faksimile
- 16. Jh. QKulmbach 119 Faksimile
-
den crediteur maech syn debitteur doen bedaegen op een vaegtgedinge1606 LimbWijsd. 146 Faksimile
-
betagt und zu recht komen1613 SGallenOffn. II 104 Faksimile
- 1629 PublLux. 52 (1903) 329
- 1650 NördlingenStat. 214 Faksimile
A I 2
einstweilen gegen Bürgschaft freigeben
-
alle gefangen [sullen] auf baiden teilen ... ungeverlich betagt werden, daz ... jar und zeit gancz aus ungemant beleiben1449 NürnbChr. II 165 Faksimile
-
alle gefangen ... sie sin bisher betagt oder nit betagt gewesen [sollen] von nuwem ... tage haben und betagt werden1460 Kremer,Urk. 211 Faksimile
-
die gefangen betagen und beteget nemen1462 FRAustr. 44 S. 333
- 1472 AlbrAchillesMerckB. 82 Faksimile
-
sie hätten C. ... uff hute furder betagen lassen, also das sie sich uf morgen ... in ewers burgermeisters hawß gestellen1480 FreibergUB. I 313 Faksimile
-
uppe geloven unde borchtall ... bedaget1492 OstfriesUB. II 372 Faksimile
- 15. Jh. AugsbChr. II 310 Faksimile
- 15. Jh. BrschwChr. III 126 Faksimile
-
das man mich wil losgeben oder betagen uf wider einstellen1550 Druffel-Brandi I 343 Faksimile
A I 3
reflexiv sich besprechen
-
do sie sich betagten1394 AugsbChr. I 191 Faksimile
-
wie sich die lanndlewt verrer betëgen und meren1461 WienCopeyBuch 286 Faksimile
-
auf solich ... klag haben [sie] sich ... in angedingten rechten durch iren vorsprecher betagt wie recht ist1480 MBoica XV 135 Faksimile
-
[er] mag sich der ersten clag wol betagen gegen ainem andern vor dem richter1484 WürtLändlRQ. I 152 Faksimile
- 1511 GörlitzRatsAnn. I/II 101 Faksimile
- 1514 ErnestLTA. 105 Faksimile
-
haben sich darub bedagt und geantwurt1551 GrW. VI 449 Faksimile
- SächsWChr. 338 Faksimile
A II
etwas anberaumen, festsetzen
-
man sal ime degedingen [andere Lesart bedagen] to me nesten dinge1224/35 (Hs. 1369) SspLR. I 67 § 1 Textarchiv: SspLR. I 67
- nach 1358 Rb.n.Dist. IV 26 Dist. 10 Faksimile
- 1374 SchwäbWB. I 945 Faksimile
-
wert de klage bedaget, he en darf nicht börgen setten14. Jh. Bunge,Rbb. 143 Faksimile
-
dat yt moghe bedaghet werden twischen der hertichinne van S. ... unde den Dytmerschen1404 LübUB. V 109 Faksimile
-
eyn verndel iares vor der bedageden tyd1428 BergeUB. 206 Faksimile
- 1447 EidgAbsch. II 823 Faksimile
- 1489 OstfriesUB. II 301 Faksimile
- 1502 FürstenbUB. IV 308 Faksimile
-
als mein herr die unndern zent ... gein W. betagt1525 ZGO. 55 (1901) 127
-
als die friedenshandlung auf M. betaget worden1668 Fugger,Ehrensp. V Kap. 29
-
nu wart zcumal betaget ein hochzit den heidenoJ. Passional(Köpke) 413, 50
B
intransitiv
B I
von Personen: alt werden
- 1413 OfenStR. Kap. 187
- DWB. I 1692 Faksimile
- Lasch-Borchling I 155 [und öfter]
B II
von Zinsen: fällig werden
-
so scholen se den tyns, de denne bedaghet mit denne vertich marken ..., wedergheven1333 GoslarUB. III 630 Faksimile
-
umme bedagheden tyns1353 OsterwieckStB. 15 Faksimile
-
so scal ome doch bedaghet wesen de 1 1/2 m.1353 OsterwieckStB. 36 Faksimile
-
40 m. ... de on vor der tid bedaghet unde vorseten weren1363 HalberstUB. I 414
- 1399 HalleSchB. I 466 Faksimile
- 1413 MagdebGBl. 21 (1886) 210
-
de gulde, de my bedaghet is unde de my noch boren1415 HamelnUB. II 31
- 1418 QuedlinbUB. I 251 Faksimile
-
betaget unde betalet1420 Fidicin IV 126 Faksimile des Originaldrucks
- 1429 BergeUB. 207 Faksimile
-
bedagede rente1446 Nyrop,Saml. I 195
-
betagt und vorfallen uff hute1447 DresdUB. 180 Faksimile
- 1476 DrübeckUB. 142 Faksimile
-
ere renthe ..., de en bedaget is1481 HanseRez.³ I 280
-
mit dem betagten gelde1482 ErfurtRatGB. 397 Faksimile
- 1512 IlsenburgUB. II 143 Faksimile
-
betagt und fällig1577/83 LünebRef. 664 Faksimile
-
unsere jerliche ufkomende und bedagte malder und kornpechte1592 DrübeckUB. 253 Faksimile
- 1597 PeineStat. 274 Faksimile
-
der betagten und restirenden zinsen1623 HusumStiftungsb. 127
-
bedagede un beklagede schulde1649 Seestern-Pauly 10 Faksimile
- 1713 TrierLR. VII § 2 Faksimile
- Gutzeit,Livl. Nachtr. I 140