2Fahr

I
II
II 1 Gefahr, Nachteil
II 2 Lebensgefahr
  • en hus, dar J.B. in vlogh umme synes lyves vare willen
    1418 StralsVerfestB. 74 Faksimile
  • uppe sodan bekantnisse vant des rechtes delre am neddersten rechte den M.T. sines lives vare [Gefahr des Lebens, der Todesstrafe] der sake halven leddich unde loes
    16. Jh. KielVarb. 66 Faksimile
II 3 gefährliche Wunde
  • dat W. eneme prester ... ene vullenkamen var jnt houet ghehouwen heft
    1514 ZHambG. 5 (1866) 129 Faksimile
II 4 Besorgnis, Furcht
II 5 Verantwortung, Risiko. (zu) fahr stehen Verantwortung tragen, für etwas einstehen; Risiko eingehen, sich strafbar machen
II 5 – "Besitzrisiko", Gefahr im Sinne des BGB
  • wy hebben eme dat hus gegeven vor 500 mrc. na juwem begerte, unde he zal in de vaare van dem huse treden nu to paesschen
    1433 Privatbrf. II 136
II 5 – ane oder sunder fare (auch) straflos, ohne sich strafbar, bußfällig zu machen
III
III 1 Prozeßgefahr; Formstrenge
Sachhinweis: SspLehnr. S. 618
  • concedimus ... ut burgenses ... juricapium, quod vulgariter vare dicitur, in judicio omnimodis non sustineant
    1147 Grupen,Disc. 909 Faksimile
  • juramentum ... absque vara
    1173 Warnkönig,FlRG. I Urk. 40
  • de observatione, quae theotonice vara dicitur
    1186 CDSaxReg. I 2 S. 361 Faksimile
  • stricto iure, quod vulgo dicitur vare
    1191 C.P. Lepsius, Geschichte der Bischöfe des Hochstifts Naumburg vor der Reformation I (Naumburg 1846) 262
  • iuramentum ante judicem secularem sine insidiis verborum, quod vulgo dicitur vare, facient
    1201 BremUB. I 107 Faksimile
  • 1209 Gengler,StR. 456
  • precipimus, ut omne jus absque captione quod vulgo vare dicitur, observetur
    1219 GoslarUB. I nr. 401
  • svar ... die man den herren ansprict, wert ime dar umme gedegedinget, he n'is deme herren nener vare plichtich wen als en ander sin man
    1224/35 (Hs. 1369) SspLehnr. 269
  • quod nullus iudicum captiose aliquem iudicabit, quod teuthonice sonat thovare
    1225 LivlUB. I 1Sp. 90
  • captiositates in placitis que vulgariter vare dicuntur
    1230 WestfUB. VI 57
  • sal he sin recht důn mit einre hant sůndir vair
    1262 Ennen,QKöln II 449 Faksimile
  • sine captione, que vare vulgariter nominatur
    1263 Erfurt Domarchiv
  • eyn iewelik man mot wol sines sulves wort spreken ane vare
    1270 HambStR. 59 Faksimile
  • 1296 MecklUB. III 644
  • vor dem richtere teydengen an alle vare
    1327 MGConst. VI 1 S. 213 Faksimile
  • quod scriptor pro tempore existens iurare teneatur, ut hanc formam nostram inviolatam observet qualibet sine vara
    1386 MAbh. 13, 3 (1877) 112
  • vur ocksime und fare; ... uf das nieman an ... unserm gerichte mit ufsatze gefaret oder geocksimet werde
    1400 TrierWQ. 11 Faksimile
  • sine vara duos magistros civium eligere
    1444 ArchUFrk. 46 (1904) 171
  • alsulke varen, als in den gericht to W. plegen to wesen van exceptien ... sullen voirt an af sin
    1481 Wesel/DüsseldorfStaatsArch.
  • nemen se vur die vare ind gemoete vurß. van einen man wal x, xii oft xx marck
    15. Jh. InfSpecSax. 636 Faksimile
  • vor 1739 Westphalen,Mon. I 1288 Faksimile
  • vor 1740 Westphalen,Mon. II 79 Faksimile
  • nemant scal vare [lat. iuricapium] af don. ouch ne schal niemand de vare af deghedingen bi deme schultheten
    oJ. GöttingenStR. 165 Faksimile
  • E.O. Schulze, Niederländische Siedelungen in den Marschen an der unteren Weser und Elbe im 12. und 13. Jahrhundert (Hannover 1889) 127ff.
  • FrankfOHof 89 Faksimile
  • Schranil,StVerfMagdeb. 65
  • Ssp. II 1 S. 618 [zur Sache] Faksimile
  • Tzschoppe-Stenzel 267 Faksimile
  • Siegel, D. Gefahr vor Gericht u. i. Rechtsgang/WSB. 49 (1865) 120ff.
III 2 Verfahren
  • das dann die, an den sollichs geschee, alle die vare, rechte und wartte ... haben solten
    15. Jh. BambEchtb. 102 Faksimile
IV Buße, Wette
  • 1199 OldenbUB. II nr. 35
  • quivis burgensium debet alteri civi pro debitis sub excommunicatione regali jurare sub pena que dicitur vare scilicet pro unscult
    1249 HildeshStR. 104
  • nullus civis debet hospiti jurare sub pena 9 d. vare
    1249 HildeshStR. 104
  • nec hujusmodi pensio stabit ad penam, que vare vulgariter appellatur
    1304 BremUB. II 38
  • dat vaer unde nedderslach
    1488 OldenbUB. III S. 41
  • die morgensprach pei pflicht und pei varen suchen; ... das also halden und pei der fare verpußen
    15. Jh. LeipzigSchSpr. 396 Faksimile
  • bey grossir vor und busse frede geboten
    oJ. DresdSchR. 100 Faksimile
V Arglist, böse Absicht
VI
VI 1 Passiergewicht von Münzen
Sachhinweis: Schiller-Lübben V 200; Schrötter,MünzWB. 186 und 561
  • statuimus, quod idem E. viginti sex solidos breves et quatuor denarios de marca argenti usque ad festum ... operari debeat sine vara
    1253 CJBohem. I 127
  • dhe penninghe, dhe dhe muntmester van sineme sulvere sleyt edher van unseme, dhes schal he hebben ver penninghe to der vare
    1300 HildeshUB. I 277 (nr. 545) Faksimile
  • 1311 HildeshUB. I 342 (nr. 622) Faksimile
  • me(n) schal den penningh slan up den ketel to der vare to hebbende en halv quentin
    1406 LübUB. V 140 Faksimile
  • soll der muntzmeister ein halb quentin in die fahr haben aber sich des bei dem feyer geverlich und mit willen nicht gebrauchen, es geschee im dann ein ungeverlicher schade
    1511 CDSiles. XII 57
  • des schal he [der Münzmeister] hebbenn twe schillinghe to der fare to brukende imme schrode
    1511 Schiller-Lübben V 201 Faksimile
VI 1 – ähnlich zum Beispiel "beim Wardieren der Laken":
VI 2 Münzprobe
  • [daß die Ratmannen] hebben richte und vare über den Münzmeister in ihrer Stadt
    1320 MittUckermark 2 (1903/04) 7
  • vortmer sollen die ratmann in allen steten der vare gewalt haben mit den vogeten
    1347 CDBrandenb. III 1 S. 28
  • habe wir ... vortzigen ... mit dessen brive ... alles eygens, aller rechten ... aller rente und aller vare ... und alle des, das ... unser vorfaren ... gehat habin in der muntze
    1369 BerlinStB. 53 Faksimile
  • Berghaus I 437 Faksimile
VII wie Fahrzins?
  • de dan eren tynß nicht enbetaleden bynnen der tijt, sall syne werden dan ... den tynß mit der vaer uthmaenen und penden
    1521 WerdenUrb. II 624
  • ercleren obgemelte scheffen solliche peen auf ein fhar, wie landbreuchlich
    1549 RhW. II 1 S. 137 Faksimile
  • die sambtliche angehorige wroegen, daß des landtsherren zu O. hoichheit und ihre der vogtgedinge leuthe gerechtigkeit, fahr vnd pflicht sey
    16. Jh. Odenkirchen/NrhArch. 6 (1868) 469 [hierher?] Faksimile
VIII Nutzen, Vorteil
IX Belastung städtischen Grundeigentums (nur in Köln);
Sachhinweis: siehe Erklärung BuchWeinsberg IV 274